{"id":6814,"date":"2023-01-08T18:02:26","date_gmt":"2023-01-08T17:02:26","guid":{"rendered":"https:\/\/neweuropeanstrategies.com\/?p=6814"},"modified":"2024-05-23T10:44:21","modified_gmt":"2024-05-23T08:44:21","slug":"what-started-the-cold-war-sources-of-conflict-between-the-united-states-and-the-soviet-union","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/neweuropeanstrategies.com\/en\/what-started-the-cold-war-sources-of-conflict-between-the-united-states-and-the-soviet-union\/","title":{"rendered":"What started the Cold War? Sources of conflict between the United States and the Soviet Union"},"content":{"rendered":"\n

Stany Zjednoczone swoje przygotowania do II Wojny \u015awiatowej rozpocz\u0119\u0142y ju\u017c w 1940 roku, kiedy to prezydent Franklin Delano Roosevelt autoryzowa\u0142 plany podwojenia wielko\u015bci floty USA i zwi\u0119kszenia liczebno\u015bci personelu wojskowego. W fazie przygotowywa\u0144 natomiast by\u0142y plany Lend-Lease Act<\/em> czego potwierdzeniem by\u0142a umowa Destroyers for Bases Agreement<\/em> (2 wrze\u015bnia 1940 roku). Umowa ta otwiera\u0142a lini\u0119 kredytow\u0105 dla Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa w zamian za przekazanie Stanom Zjednoczonym brytyjskich baz morskich, pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu niszczycieli oraz wydzier\u017cawianie brytyjskich terytori\u00f3w kolonialnych na okres 99 lat.<\/p>\n\n\n\n\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Sama umowa Lend-Lease Act<\/em> zobowi\u0105zywa\u0142a kredytobiorc\u00f3w do wsp\u00f3\u0142pracy w ramach odbudowy mi\u0119dzynarodowego handlu po zako\u0144czonej wojnie. Lend-Lease Act<\/em> by\u0142 jawnym atakiem na brytyjski system preferencji imperialnych (Imperial Preference<\/em>). Umowa zawiera\u0142a m.in. takie postanowienia jak \u201eeliminacja form dzia\u0142a\u0144 dyskryminacyjnych\u201d (czyli kolonialnego wyzysku), a tak\u017ce \u201eobni\u017cenia taryf celnych i likwidacji innych barier handlowych\u201d (czyli likwidacj\u0119 systemu obronnego funta przed innymi walutami \u2013 jedynie kraje handluj\u0105ce funtem nie musia\u0142y p\u0142aci\u0107 ce\u0142). Brytyjczycy b\u0119d\u0105c w pocz\u0105tkowej fazie II Wojny \u015awiatowej, byli spychani do defensywy przez Hitlera i zmuszeni byli do akceptacji ameryka\u0144skiej \u201epomocy\u201d. Tym samym przekre\u015blili istnienie Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa jako hegemona.<\/p>\n\n\n\n

Po\u0142\u0105czona si\u0142a gospodarek Pa\u0144stw Osi wytwarza\u0142a jedynie 50% PKB samych Stan\u00f3w Zjednoczonych. W po\u0142\u0105czeniu z ogromnymi profitami z tytu\u0142u po\u017cyczek w ramach Lend-Lease Act<\/em>, kontroli szlak\u00f3w morskich na kt\u00f3rych opiera\u0142a si\u0119 dawna pot\u0119ga Imperium Brytyjskiego, nap\u0142ywowi ogromnej ilo\u015bci z\u0142ota (po wojnie w Stanach Zjednoczonych by\u0142o ulokowane oko\u0142o 70% \u015bwiatowych rezerw z\u0142ota), rosn\u0105cej sile dolara (jako waluty rozliczeniowej i rezerwowej), niskiego zad\u0142u\u017cenia zagranicznego (oko\u0142o 3% PKB), ogromnego dystansu z dala od teatru wojennego (bezpiecze\u0144stwo dla pomna\u017cania kapita\u0142u), pot\u0119\u017cnej gospodarce i sile militarnej, a przede wszystkim wkroczenia do wojny jako ostatnie mocarstwo, USA posiada\u0142y wszystkie niezb\u0119dne mo\u017cliwo\u015bci do uzyskania statusu \u015bwiatowego hegemona. W\u0142\u0105czenie Stan\u00f3w Zjednoczonych do II Wojny \u015awiatowej (7 grudzie\u0144 1941 roku) sta\u0142o si\u0119 zwie\u0144czeniem ameryka\u0144skich stara\u0144 o dominacj\u0119 nad systemem mi\u0119dzynarodowym. Tym samym Ameryka\u0144ska gospodarka wysz\u0142a z recesji i nast\u0105pi\u0142o ogromne prosperity.<\/p>\n\n\n\n

Zwi\u0105zuj\u0105c d\u0142ugami swoich sojusznik\u00f3w Amerykanie mogli ich kontrolowa\u0107, a perspektywa zwyci\u0119\u017cenia Pa\u0144stw Osi powodowa\u0142a, \u017ce Amerykanie b\u0119d\u0105 mogli okupowa\u0107 ich terytoria (b\u0105d\u017a sprawowa\u0107 nad nimi nadz\u00f3r w innej formie). Taka perspektywa by\u0142a bardzo atrakcyjna do zapewnienia hegemonii USA, ustalenia monopolu na kontrol\u0119 morskich szlak\u00f3w komunikacyjnych, ustaleniu standard\u00f3w walutowych w rozrachunkach mi\u0119dzynarodowych oraz uzyskania przywilej\u00f3w cenowych. Najwi\u0119ksz\u0105 obaw\u0105 Roosevelta nie by\u0142a ekspansja Zwi\u0105zku Radzieckiego, a odrodzenie si\u0119 strefy szterlinga i ponowna morska dominacja Imperium Brytyjskiego (wi\u0119cej o wojnie walutowej<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

WIZJA POWOJENNEGO \u0141ADU ROOSEVELTA<\/h1>\n\n\n\n
\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Przyst\u0119puj\u0105c do II Wojny \u015awiatowej USA po raz pierwszy rozpocz\u0119\u0142y prowadzi\u0107 polityk\u0119 o charakterze imperialnym. Stany Zjednoczone historycznie by\u0142y krajem izolacjonistycznym, kt\u00f3re przez dekady ugruntowa\u0142o swoje wp\u0142ywy i zapewnia\u0142o niezb\u0119dne bezpiecze\u0144stwo (Doktryna Monroe<\/em>) na kontynentach Ameryki P\u00f3\u0142nocnej i Po\u0142udniowej.<\/p>\n\n\n\n

Churchill zaakceptowa\u0142 powojenn\u0105 dominacj\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych ju\u017c w 1941 roku, podczas podpisywania Karty Atlantyckiej. Zdawa\u0142 sobie spraw\u0119, \u017ce rozbicie brytyjskiego systemu kolonialnego doprowadzi do marginalizacji \u015bwiatowych wp\u0142yw\u00f3w Imperium Brytyjskiego, a nawet na obszarze Europy ze wzgl\u0119du na l\u0105dow\u0105 dominacj\u0119 Zwi\u0105zku Radzieckiego, kt\u00f3ry to sta\u0142by si\u0119 najwa\u017cniejszym sojusznikiem Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Premier Churchill rozumia\u0142, \u017ce Imperium Brytyjskie musi zaakceptowa\u0107 nowego hegemona. Jego rz\u0105dy b\u0119d\u0105 l\u017cejsze od sowieckich i pozwol\u0105 na zachowanie mi\u0119dzynarodowych wp\u0142yw\u00f3w Wielkiej Brytanii.<\/p>\n\n\n\n

Wielkim krytykiem podej\u015bcia kolonialnego i systemu preferencji kolonialnych by\u0142 Roosevelt. Twierdzi\u0142, \u017ce to w\u0142a\u015bnie system kolonialny prowadzi do wojen, a Stany Zjednoczone nie mog\u0105 wspiera\u0107 tej formy \u0142adu \u015bwiatowego.<\/p>\n\n\n\n

Wizja Roosevelta d\u0105\u017cy\u0142a do ca\u0142kowitego poddania si\u0119 Pa\u0144stw Osi, wym\u00f3c na Francji i Wielkiej Brytanii zrozumienia, \u017ce nie mog\u0105 odbudowa\u0107 swoich imperi\u00f3w, pe\u0142n\u0105 liberalizacj\u0105 handlu (pod protektoratem Stan\u00f3w Zjednoczonych), wspieraniem industrializacji kraj\u00f3w zacofanych, prawem do wyboru formy rz\u0105d\u00f3w przez wszystkie narody (pozyskanie przychylno\u015bci spo\u0142ecze\u0144stw b\u0119d\u0105cych kolonialnymi terytoriami mocarstw europejskich), a przede wszystkim stworzenia mi\u0119dzynarodowych instytucji sprawuj\u0105cych rz\u0105dy prawa, aby spory by\u0142y rozwi\u0105zywane przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 mi\u0119dzynarodow\u0105 i panowa\u0142 ujednolicony \u0142ad.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

W 1941 roku na pok\u0142adzie okr\u0119tu HMS \u201ePrince of Wales\u201d u wybrze\u017cy Nowej Fundlandii zosta\u0142a podpisana Karta Atlantycka przez Churchilla i Roosevelta, a nast\u0119pnie w Londynie do\u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 do niej kraje koalicji antyhitlerowskiej (w tym ZSRR). Do Karty Atlantyckiej nawi\u0105zuje Deklaracja Narod\u00f3w Zjednoczonych (poprzedzaj\u0105ca ONZ) podpisana 1 stycznia 1942 roku w Waszyngtonie.<\/p>\n\n\n\n

Wraz z w\u0142\u0105czeniem si\u0119 Stan\u00f3w Zjednoczonych do wojny, alianci zacz\u0119li przejmowa\u0107 inicjatyw\u0119. Z tego powodu \u015bwiatowi liderzy rozpocz\u0119li seri\u0119 spotka\u0144 dyskutuj\u0105c nad powojennym \u0142adzie mi\u0119dzynarodowym.<\/p>\n\n\n\n

WST\u0118PNE ROZMOWY MOCARSTW NA TEMAT NOWEGO \u0141ADU<\/h1>\n\n\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

17 sierpnia mia\u0142a miejsce pierwsza Konferencja w Quebec<\/em> (QUADRANT<\/em>), na kt\u00f3rej to William L. Mackenzie King (premier Kanady), Winston Churchill (Wielka Brytania) oraz Franklin Roosevelt (USA) obradowali nad przysz\u0142ymi poczynaniami w europejskim teatrze wojennym m.in. planowanie Operacji Overload<\/em>, wariant\u00f3w otwarcia innych front\u00f3w walki (W\u0142ochy i Ba\u0142kany), a tak\u017ce kwesti\u0119 Polski. Poruszono r\u00f3wnie\u017c spos\u00f3b odci\u0119cia Japonii od szlak\u00f3w komunikacyjnych, kwesti\u0119 Chin i Palestyny. Najwa\u017cniejszym punktem by\u0142o jednak podpisanie tajnego porozumienia zwanego Quebec Agreement<\/em> (przy wy\u0142\u0105czeniu z rozm\u00f3w Kanady), kt\u00f3re to pozwoli\u0142o brytyjskim i ameryka\u0144skim naukowcom wsp\u00f3\u0142prac\u0119 nad Projektem Manhattan<\/em>, zapewnia\u0142o nieproliferacj\u0119 wiedzy technicznej na temat konstrukcji bomby nuklearnej, nie u\u017cywania jej przeciwko sobie, a tak\u017ce nie u\u017cywania bomb przeciwko innym krajom bez wyra\u017anej przyczyny.<\/p>\n\n\n\n

22 listopada 1943 rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 Konferencja kairska<\/em> trwaj\u0105ca cztery dni pomi\u0119dzy Franklinem Rooseveltem (USA), Winstonem Churchillem (Wielka Brytania) oraz Czang Kaj-szekiem (Republika Chin). 26 listopada podpisana zosta\u0142a Deklaracja Kairska<\/em>, kt\u00f3ra to nakre\u015bla\u0142a \u0142ad na Dalekim Wschodzie i zachodnim Pacyfiku. Deklaracja sankcjonowa\u0142a m.in. zwrot terytori\u00f3w pokonanej Japonii nabytych dzi\u0119ki I Wojnie \u015awiatowej (w tym Mand\u017curii, Peskador\u00f3w i Tajwanu dla Republiki Chin) oraz gwarantowa\u0142 suwerenno\u015b\u0107 jednej Korei. Dokument jest zamieszczony w Deklaracji Poczdamskiej<\/em> i z tego powodu obecnie Chi\u0144czycy (kontynentalni) s\u0142usznie roszcz\u0105 swoje prawa do Tajwanu.<\/p>\n\n\n\n

Pierwsze spotkanie Wielkiej Tr\u00f3jki mia\u0142o miejsce 28 listopada 1943 roku w Teheranie. Postanowiono na nim otwarcie drugiego frontu we Francji do maja 1944 roku, odrzucenia wariantu ba\u0142ka\u0144skiego, podzielenie Europy (oraz Niemiec) na strefy wp\u0142yw\u00f3w kraj\u00f3w alianckich, wst\u0119pnych kszta\u0142t\u00f3w Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych, a przede wszystkim losu Polski wyznaczaj\u0105c tzw. Lini\u0119 Curzona<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

W tym samym roku w dniach 4-7 grudnia odby\u0142a si\u0119 II Konferencja kairska<\/em> (SEXTANT<\/em>) z udzia\u0142em Winstona Churchilla, Franklina Roosevelta oraz prezydenta Turcji – \u0130smet \u0130n\u00f6n\u00fc. Celem konferencji by\u0142o przeci\u0105gni\u0119cie Turcji na stron\u0119 aliant\u00f3w i otwarcie upragnionego frontu ba\u0142ka\u0144skiego przez Churchilla. Turcja jednak obawia\u0142a si\u0119, \u017ce jej zdolno\u015bci militarne s\u0105 zbyt s\u0142abe w por\u00f3wnaniu z Pa\u0144stwami Osi i mog\u0105 zosta\u0107 oni pokonani. Turcja zachowa\u0142a neutralno\u015b\u0107 do lutego 1945 roku, kiedy to wyg\u0142osi\u0142a wojn\u0119 Pa\u0144stwom Osi maj\u0105c na celu do\u0142\u0105czenie do Organizacji Narod\u00f3w Zjednoczonych jako pa\u0144stwo strony zwyci\u0119skiej.<\/p>\n\n\n\n

SYSTEM Z BRETTON WOODS I JEGO KONSEKWENCJE<\/h1>\n\n\n\n

Przyst\u0119puj\u0105c do wojny Amerykanie byli pewni zwyci\u0119stwa. Gospodarka Ameryka\u0144ska w 1944 roku stanowi\u0142a prawie 50% \u015bwiatowego PKB, co pozwoli\u0142o na planowanie nowego \u015bwiatowego \u0142adu ekonomicznego, a ameryka\u0144ska pot\u0119ga morska pozwala\u0142a na utrzymanie bezpiecze\u0144stwa na kluczowych morskich szlakach komunikacyjnych.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce \u00f3wcze\u015bnie to z\u0142oto cieszy\u0142o si\u0119 najwi\u0119kszym uznaniem i kojarzy\u0142o si\u0119 rz\u0105dom jako wyznacznik stabilno\u015bci oraz wiarygodno\u015bci. Powojenna odbudowa \u0142adu mi\u0119dzynarodowego mia\u0142a si\u0119 opiera\u0107 na solidarnej woli narod\u00f3w. Destrukcja parytetu z\u0142ota, skaza\u0142aby na pora\u017ck\u0119 d\u0105\u017cenia USA do hegemonii. Dodatkowo narasta\u0142a presja mo\u017cliwego wskrzeszenia pot\u0119gi szterlinga oraz ekspansja Zwi\u0105zku Radzieckiego.<\/p>\n\n\n\n

Amerykanie posiadaj\u0105c mo\u017cliwo\u015bci do bycia hegemonem i ciesz\u0105c si\u0119 mi\u0119dzynarodowym zaufaniem (najwi\u0119kszy kredytodawca, najwi\u0119ksza gospodarka \u015bwiata i posiadacz 2<\/sup>\/3<\/sub> \u015bwiatowych rezerw z\u0142ota) postanowi\u0142y wykorzysta\u0107 okazj\u0119, w kt\u00f3rej to dolar sta\u0142by si\u0119 kluczow\u0105 walut\u0105 na \u015bwiecie ze wzgl\u0119du na wszechobecnego dolara w rozliczeniach mi\u0119dzynarodowych dzi\u0119ki po\u017cyczkom wojennym.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

System Bretton Woods by\u0142 rewelacyjnym ruchem ameryka\u0144skich elit. Ka\u017cdy ufa\u0142 warto\u015bci z\u0142ota, dolar ameryka\u0144ski (USD) natomiast by\u0142 zwi\u0105zany ze z\u0142otem (35 USD\/uncja z\u0142ota), a inne \u015bwiatowe waluty by\u0142y powi\u0105zane z ameryka\u0144skim dolarem. W ramach tego systemu z\u0142oto oraz dolar mia\u0142y stanowi\u0107 rezerwy walutowe, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mog\u0142a by\u0107 emitowana waluta narodowa poszczeg\u00f3lnych kraj\u00f3w. W ten spos\u00f3b dolar zosta\u0142 wszczepiony g\u0142\u0119boko w struktury wiarygodno\u015bci kredytowej kraj\u00f3w b\u0119d\u0105cych w tym systemie. W momencie, kt\u00f3rym zacz\u0119\u0142a rosn\u0105\u0107 \u015bwiatowa gospodarka, ros\u0142y wydatki pa\u0144stw, co w konsekwencji powodowa\u0142o, \u017ce wzrasta\u0142 popyt na ameryka\u0144skiego dolara. Dolar b\u0119d\u0105c \u015bwiatow\u0105 walut\u0105 rozliczeniowo-rezerwow\u0105 musia\u0142 by\u0107 ci\u0105gle emitowany przez Rezerw\u0119 Federaln\u0105 (FED) ze wzgl\u0119du na to, i\u017c je\u015bli tego by nie zrobi\u0142 dolar by si\u0119 drastycznie umocni\u0142, co by mia\u0142o negatywne skutki dla gospodarki USA.<\/p>\n\n\n\n

Amerykanom zale\u017ca\u0142o na powo\u0142aniu mi\u0119dzynarodowych instytucji maj\u0105cych na celu harmonizowanie obiegu finansowego na \u015bwiecie (przej\u0119cie funkcji bank\u00f3w centralnych w kwestii waha\u0144 kursowych). Tak\u0105 instytucj\u0105 by\u0142 Mi\u0119dzynarodowy Fundusz Walutowy (MFW), kt\u00f3rego g\u0142\u00f3wn\u0105 rol\u0105 by\u0142o w\u0142a\u015bnie stabilizowanie kurs\u00f3w walut i w razie problem\u00f3w udziela\u0107 kr\u00f3tkoterminowych kredyt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W przysz\u0142o\u015bci pa\u0144stwa mia\u0142y korzysta\u0107 z dolara jako rdzenia dla w\u0142asnych rezerw walutowych i emisji swoich walut. Sam dolarowy rdze\u0144 by\u0142by \u015brodkiem ameryka\u0144skiej pot\u0119gi politycznej harmonizuj\u0105c rynek \u015bwiatowy pod has\u0142em pokoju. MFW by\u0142o kontrolowane przez Stany Zjednoczone oraz Wielk\u0105 Brytani\u0119. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 uchwa\u0142 (decyzji) wymaga\u0142a 80% poparcia. USA posiada\u0142y 27% udzia\u0142u w funduszu, a Wielka Brytania 25% (z tym, \u017ce musia\u0142a uzyska\u0107 jednomy\u015blno\u015b\u0107 wszystkich swoich kolonii).<\/p>\n\n\n\n

Drugim instrumentem powsta\u0142ym w Bretton Woods jest Bank \u015awiatowy (B\u015a). Pocz\u0105tkowym celem by\u0142o finansowanie powojennej rekonstrukcji \u015bwiatowej gospodarki (p\u00f3\u017aniejszy okres to wspieranie rozwoju kraj\u00f3w s\u0142abo rozwini\u0119tych). Kredyty oferowane przez Bank \u015awiatowy by\u0142y \u201enagrod\u0105\u201d dla kraj\u00f3w popieraj\u0105cych za\u0142o\u017cenia ameryka\u0144skiego systemu korzystaj\u0105c z preferencyjnych warunk\u00f3w dla uzyskania kredyt\u00f3w d\u0142ugoterminowych, jednocze\u015bnie liberalizuj\u0105c swoj\u0105 gospodark\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Bretton Woods wymaga\u0142 akceptacji ze strony najwa\u017cniejszych mocarstw. Ze wzgl\u0119du na ogromne zad\u0142u\u017cenie Wielkiej Brytanii w dolarze ameryka\u0144skim, musieli oni poprze\u0107 t\u0105 inicjatyw\u0119. Francja b\u0119d\u0105c zawsze ufna z\u0142otu naturalnie popar\u0142a ameryka\u0144ski projekt. Zwi\u0105zek Radziecki r\u00f3wnie\u017c by\u0142 obecny w Bretton Woods. Radziecki rubel opiera\u0142 si\u0119 o parytet z\u0142ota. Bretton Woods by\u0142 nadziej\u0105 dla Zwi\u0105zku Radzieckiego na zostanie cz\u0119\u015bci\u0105 \u015bwiatowej wymiany handlowej oraz skuszony by\u0142 mo\u017cliwo\u015bci\u0105 korzystania z kr\u00f3tkoterminowych kredyt\u00f3w na kontynuacj\u0119 budowy pot\u0119gi gospodarczej (wype\u0142nianie plan\u00f3w pi\u0119cioletnich). Oczywi\u015bcie w owym momencie Sowieci nie spostrzegli ameryka\u0144skiego majstersztyku, kt\u00f3rzy op\u00f3\u017aniali swoj\u0105 odpowied\u017a, co do przyst\u0105pienia do systemu.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Stanom Zjednoczonym zale\u017ca\u0142o tak bardzo na liberalizacji handlu mi\u0119dzynarodowego (zniesienia barier w handlu), ze wzgl\u0119du na wyeliminowanie wszelkich niezale\u017cnych obszar\u00f3w walutowych, mo\u017cliwo\u015b\u0107 korzystania z zasob\u00f3w surowcowych kolonialnych Francji i Wielkiej Brytanii, w\u0142\u0105czeniu Chin, Japonii oraz innych azjatyckich gospodarek, a tak\u017ce wykorzystania ogromnej si\u0142y roboczej i zasob\u00f3w surowcowych Zwi\u0105zku Radzieckiego. Zniszczona Europa by\u0142a ca\u0142kowicie uzale\u017cniona od kredyt\u00f3w USA. Celem by\u0142o ujednolicenie \u015bwiatowego rynku i zarz\u0105dzanie nim pod sw\u00f3j, ameryka\u0144ski, dyktat.<\/p>\n\n\n\n

STANY ZJEDNOCZONE POKONUJ\u0104 NIEMCY, IMPERIUM BRYTYJSKIE I POCZ\u0104TKUJ\u0104 MARSZ NA ZWI\u0104ZEK RADZIECKI<\/h1>\n\n\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Przed Konferencj\u0105 Ja\u0142ta\u0144sk\u0105<\/em> (4-11 luty 1945 roku) Churchill uda\u0142 si\u0119 do Moskwy w celu ubicia dealu<\/em> ze Stalinem. Wielka Brytania zobowi\u0105za\u0142a si\u0119 do uznania sowieckich wp\u0142yw\u00f3w w Rumunii oraz Bu\u0142garii (Europa Wschodnia sta\u0142a si\u0119 radzieckim buforem), a Zwi\u0105zek Radziecki uzna\u0142 przywileje Imperium Brytyjskiego w Grecji (kluczowy punkt w celu kontroli handlu na Morzu \u015ar\u00f3dziemnym). Podczas Konferencji Roosevelt by\u0142 zaskoczony t\u0105 decyzj\u0105. Punkt sporny pojawi\u0142 si\u0119 w kwestii Polski b\u0119d\u0105cej w takiej sytuacji w radzieckiej strefie wp\u0142yw\u00f3w. Roosevelt przyzwoli\u0142 na dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu walk\u0119 z polskim podziemiem, ze wzgl\u0119du na to, \u017ce Zwi\u0105zek Radziecki by\u0142 zainteresowany nadal wst\u0105pieniem do systemu Bretton Woods. Ustalono r\u00f3wnie\u017c dok\u0142adny kszta\u0142t stref wp\u0142yw\u00f3w kraj\u00f3w zwyci\u0119skich w Europie (w tym przekazania Kres\u00f3w Wschodnich ZSRR) oraz wielko\u015bci reparacji Niemiec dla kraj\u00f3w zwyci\u0119skich.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Liczne kompromisy jakie udziela\u0142 Roosevelt Stalinowi doprowadza\u0142y do sza\u0142u Churchilla. W dniu zako\u0144czenia wojny Brytyjczycy zostali natychmiast zmuszeni do zwrotu po\u017cyczek, natomiast Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu dano chwil\u0119 oddechu. Wynika\u0142o to z przekonania, \u017ce Zwi\u0105zek Radziecki nie jest w stanie obali\u0107 systemu kapitalistycznego, a tym bardziej podj\u0119cia rywalizacji o kontrol\u0119 nad \u015bwiatowymi zasobami (surowc\u00f3w, pracy, produkcji, kapita\u0142u, technologii, etc.). Amerykanie twierdzili, \u017ce ze wzgl\u0119du na ogromne problemy wewn\u0119trzne i rozpi\u0119to\u015b\u0107 ogromnego terytorium Sowieci nie podejm\u0105 si\u0119 rywalizacji z USA. Roosevelt widzia\u0142 w Zwi\u0105zku Radzieckim regionalnego gracza<\/em>, i marzy\u0142 o wykorzystaniu jego potencja\u0142u tkwi\u0105cego w zasobach surowc\u00f3w naturalnych dla interes\u00f3w Stan\u00f3w Zjednoczonych.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Wielka Brytania natomiast mog\u0142a wskrzesi\u0107 swoje imperialne wp\u0142ywy i zosta\u0107 powa\u017cnym konkurentem dla ameryka\u0144skiego systemu zadaj\u0105c mu pot\u0119\u017cne ciosy (wi\u0119cej o systemie preferencji imperialnych<\/a>).<\/p>\n\n\n\n

Zwyci\u0119stwo w europejskim teatrze wojennym 9 maja 1945 roku da\u0142a miejsce Konferencji Poczdamskiej<\/em> (17 lipca – 2 sierpnia 1945 roku) z udzia\u0142em Wielkiej Tr\u00f3jki (prezydentem USA by\u0142 Harry Truman).<\/p>\n\n\n\n

Nowy prezydent Stan\u00f3w Zjednoczonych by\u0142 bezwzgl\u0119dny wobec Zwi\u0105zku Radzieckiego od samego pocz\u0105tku i sko\u0144czy\u0142 z \u201epolityk\u0105 ust\u0119pstw\u201d wobec ZSRR. Pocz\u0105tki obaw Kolegium Szef\u00f3w Sztab\u00f3w rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 wraz z my\u015bl\u0105, \u017ce Sowieci mog\u0105 zaj\u0105\u0107 ca\u0142\u0105 Europ\u0119, a nast\u0119pnie cz\u0119\u015b\u0107 wschodni\u0105 Morza \u015ar\u00f3dziemnego, Zatok\u0119 Persk\u0105, Kore\u0119 oraz p\u00f3\u0142nocn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Chin. Zacz\u0119\u0142y si\u0119 pojawia\u0107 roszczenia ameryka\u0144skie oraz radzieckie w kwestiach Turcji (roszczenia terytorialne ZSRR), Iranu (op\u00f3\u017anianie wycofywania wojsk) oraz wielu innych pa\u0144stw, co pog\u0142\u0119bi\u0142o nieufno\u015b\u0107 w relacjach obu kraj\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

System zniesienia wszystkich regulacji by\u0142 sprzeczny z wizj\u0105 gospodarki budowan\u0105 przez Zwi\u0105zek Radziecki, kt\u00f3ry to opiera\u0142 si\u0119 na regulacjach. W 1945 roku Zwi\u0105zek Radziecki odrzuci\u0142 ratyfikowanie Deklaracji Bretton Woods i zosta\u0142 zmuszony do tworzenia w\u0142asnego imperium rubla.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Po zako\u0144czeniu Konferencji w Poczdamie<\/em>, wszystkie wysi\u0142ki zosta\u0142y skupione na Dalekim Wschodzie. 6 sierpnia 1945 roku (Hiroszima), a nast\u0119pnie 9 sierpnia 1945 roku (Nagasaki) Stany Zjednoczone zademonstrowa\u0142y \u015bwiatu swoj\u0105 przewag\u0119 technologiczn\u0105 zrzucaj\u0105c na oba miasta bomby atomowe. Zawsze istnieje pokusa wykorzystania przewagi technologicznej. Truman zyska\u0142 polityczn\u0105 przewag\u0119. Od tego momentu Stany Zjednoczone prowadzi\u0142y Atomic Diplomacy<\/em> wobec Zwi\u0105zku Radzieckiego.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

W grudniu 1945 roku na Konferencji Moskiewskiej<\/em> dosz\u0142o do spotkania Ministr\u00f3w Spraw Zagranicznych Stan\u00f3w Zjednoczonych (James F. Byrnes), Zwi\u0105zku Radzieckiego (Wiaczes\u0142aw Mo\u0142otow) oraz Wielkiej Brytanii (Ernest Bevin). Podczas tej Konferencji poruszono kwesti\u0119 Chin, Korei, przygotowywania traktat\u00f3w ko\u0144cz\u0105cych wojn\u0119 z sojusznikami Pa\u0144stw Osi (Traktaty Paryskie<\/em>, 1947 rok), powo\u0142ania mi\u0119dzynarodowych instytucji ds. Korei oraz Japonii (Far Eastern Commission<\/em> oraz Allied Council for Japan<\/em>), a tak\u017ce mo\u017cliwo\u015bci powo\u0142ania instytucji w ramach ONZ ds. kontroli nad energi\u0105 atomow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

W 1946 roku Amerykanin Bernard Baruch przedstawi\u0142 przed delegatami ONZ tzw. Plan Barucha<\/em>, kt\u00f3ry zak\u0142ada\u0142 powo\u0142anie instytucji w ramach ONZ upowa\u017cniaj\u0105c\u0105 j\u0105 do kontrolowania wszelkich dzia\u0142a\u0144 zwi\u0105zanych z energi\u0105 j\u0105drow\u0105 (potencjalnie zagra\u017caj\u0105c globalnemu bezpiecze\u0144stwu), a przede wszystkim przeprowadzania inspekcji na plac\u00f3wkach atomowych na ca\u0142ym \u015bwiecie, by ewentualnie za\u017cegna\u0107 niebezpiecze\u0144stwo. Zwi\u0105zek Radziecki natychmiast zawetowa\u0142 ow\u0105 propozycj\u0119, kt\u00f3ra by to utwierdzi\u0142a panowanie w systemie mi\u0119dzynarodowym Stany Zjednoczone. Oppenheimer r\u00f3wnie\u017c zaatakowa\u0142 propozycj\u0119 Barucha poniewa\u017c wed\u0142ug niego USA z g\u00f3ry zak\u0142ada\u0142y sankcje na Zwi\u0105zek Radziecki zamiast prowadzenia wsp\u00f3\u0142pracy. 29 sierpnia 1949 roku nast\u0105pi\u0142a eksplozja pierwszej radzieckiej bomby atomowej \u2013 Amerykanie niedowierzali. Ta informacja wzbudzi\u0142a g\u0142\u0119bokie obawy przed agresj\u0105 mi\u0119dzynarodowego komunizmu i strach przed wewn\u0119trzn\u0105 penetracj\u0105 tej ideologii.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

2 lutego 1946 roku ameryka\u0144ski dyplomata George Kennan wys\u0142a\u0142 najs\u0142ynniejsz\u0105 depesz\u0119 w ameryka\u0144skiej historii dyplomacji \u2013 \u201eD\u0142ugi telegram<\/em>\u201d. Kennan s\u0142usznie zauwa\u017ca\u0142, \u017ce polityka Zwi\u0105zku Radzieckiego musi by\u0107 ekspansywna. Wynika to z prawide\u0142 geopolityki wobec pa\u0144stwa typowo Heartlandowego jakim jest Zwi\u0105zek Radziecki (obecnie Rosja).<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Pa\u0144stwo Heartlandu rozwija si\u0119 w spos\u00f3b ko\u0142owy buduj\u0105c bufory (strefy wp\u0142ywu) chroni\u0105c swoje centra historyczno-kulturowe. Zawsze czuje si\u0119 zagro\u017cone wi\u0119c pragnie posi\u0105\u015b\u0107 wi\u0119cej teren\u00f3w w celu zabezpieczenia swoich interes\u00f3w i tym samym jest postrzegane jest jako pa\u0144stwo agresywne. Kennan dostarczy\u0142 elitom ameryka\u0144skim zewn\u0119trznego \u015bmierciono\u015bnego wroga, kt\u00f3ry im odpowiada\u0142. Zewn\u0119trzne zagro\u017cenie nap\u0119dza\u0142o gospodark\u0119 USA (oraz kompleks przemys\u0142u militarnego), a tak\u017ce pozwala\u0142 na prowadzenie imperialnej polityki zwi\u0105zuj\u0105c inne kraje (politycznie, militarnie i gospodarczo) ze Stanami Zjednoczonymi w celu prowadzenia antyimperialnej polityki. \u201eL\u0119k\u201d przed konkurencyjnym mocarstwem pozwoli\u0142y Amerykanom sprawowanie funkcji ochronnej \u015bwiata i cywilizacji Zachodu przed ingerencj\u0105 bloku pod przyw\u00f3dztwem Zwi\u0105zku Radzieckiego.<\/p>\n\n\n\n

W 68. Raporcie Rady Bezpiecze\u0144stwa Narodowego USA<\/em> stwierdzono zagro\u017cenie przed Zwi\u0105zkiem Radzieckim oraz sposobie jego funkcjonowania. Sowieci pragn\u0119li pocz\u0105tkowo ugruntowa\u0107 swoje wp\u0142ywy w samym Zwi\u0105zku Radzieckim, a nast\u0119pnie na terenach b\u0119d\u0105cych pod jego kontrol\u0105 (jest to analogiczny schemat rozwoju Stan\u00f3w Zjednoczonych, konsolidacja w\u0142adzy po wojnie secesyjnej, podporz\u0105dkowywanie swoim interesom najbli\u017cszych region\u00f3w, nast\u0119pnie stworzenie Doktryny Monroe i oddzia\u0142ywanie w niej jako regionalny hegemon, a nast\u0119pnie wyj\u015bcie jako pot\u0119ga gospodarcza z izolacjonizmu i podj\u0119cie globalnej gry).<\/p>\n\n\n\n

Amerykanie za wszelk\u0105 cen\u0119 chcieli przeszkodzi\u0107 ka\u017cdemu pa\u0144stwu (r\u00f3wnie\u017c obecnie) w takim post\u0119powaniu. Poprzez \u201eD\u0142ugi telegram<\/em>\u201d w 1947 roku powsta\u0142a Doktryna Powstrzymywania<\/em> (Containment<\/em>) w celu powstrzymywania ekspansji komunizmu, jak j\u0105 opisuje Niall Ferguson \u2013 \u201eUSA znalaz\u0142y doskona\u0142\u0105 ideologi\u0119 dla w\u0142asnej, szczeg\u00f3lnej odmiany imperium: imperializm antyimperializmu\u201d.<\/p>\n\n\n

\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div>\n\n\n

Sam Truman powiedzia\u0142, \u017ce \u201eJeste\u015bmy (Stany Zjednoczone \u2013 przy. autor) gigantem \u015bwiata ekonomii. Czy nam si\u0119 podoba, czy nie, wzorzec przysz\u0142ych relacji zale\u017cy od nas. \u015awiat przygl\u0105da si\u0119, aby zobaczy\u0107, co zrobimy. Wyb\u00f3r nale\u017cy do nas\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Truman twierdzi\u0142, \u017ce uratowanie \u015bwiata przed totalitaryzmem mog\u0142o by\u0107 dokonane tylko i wy\u0142\u0105cznie gdy ca\u0142y \u015bwiat przyjmie system ameryka\u0144ski. Spowodowane to by\u0142o tym, \u017ce mo\u017ce on przetrwa\u0107 tylko wtedy gdy stanie si\u0119 systemem \u015bwiatowym.<\/p>\n\n\n\n

Posiadanie silnej bazy przemys\u0142owo-rolnej podpart\u0105 zdolno\u015bciami militarnymi jest kluczem do sukcesu pa\u0144stwa jako gracza globalnego. Amerykanie niew\u0105tpliwie posiadali o wiele wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci reagowania na zmieniaj\u0105ce si\u0119 otoczenie mi\u0119dzynarodowe i wywierania agresywnego nacisku na swoich przeciwnik\u00f3w w spos\u00f3b subtelny uderzaj\u0105c w sektory gospodarcze. Odrzucenie Bretton Woods przez Stalina spowodowa\u0142o, \u017ce bogactwa Heartlandu Euroazji zosta\u0142y zamkni\u0119te, a Zwi\u0105zek Radziecki poprzez umiej\u0119tne strategie Stan\u00f3w Zjednoczonych pozostawa\u0142 zamkni\u0119ty w Rimlandzie nie pozwalaj\u0105c uczestniczy\u0107 w wymianie mi\u0119dzynarodowego kapita\u0142u. Co do zasady, handel drog\u0105 morsk\u0105 jest ta\u0144szy ni\u017c drog\u0105 l\u0105dow\u0105, tak wi\u0119c mocarstwa morskie szybciej si\u0119 bogac\u0105 ni\u017c l\u0105dowe (land-lock<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Amerykanie podj\u0119li jeszcze jedn\u0105 pr\u00f3b\u0119 spenetrowania i kontrolowania zasob\u00f3w Heartlandu. Planami tymi by\u0142 Plan Marshalla<\/em> (oddzia\u0142ywanie ekonomiczne na odbudow\u0119 gospodarek Europy) \u2013 odrzucony przez pa\u0144stwa socjalistyczne (z wyj\u0105tkiem Jugos\u0142awii), Radio Wolna Europa<\/em> (oddzia\u0142ywanie kulturowe), stworzenie Centralnej Agencji Wywiadowczej<\/em> (CIA) oraz pozostanie ameryka\u0144skich wojsk na terenie kraj\u00f3w Europy Zachodniej. W tym samym okresie (1947 rok) zosta\u0142o stworzona Rada Bezpiecze\u0144stwa Narodowego<\/em> (National Security Council<\/em>).<\/p>\n\n\n\n

Amerykanie stymuluj\u0105c wzrost gospodarczy w Japonii oraz Niemczech, w warunkach coraz bardziej liberalizuj\u0105cego si\u0119 handlu (w 1947 roku wprowadzono Uk\u0142ad og\u00f3lny w sprawie Taryf Celnych i Handlu<\/em>), traktowania preferencyjnego ameryka\u0144skich sojusznik\u00f3w w wymiarze ekonomicznym (kredyty od B\u015a i MFW), rozpocz\u0119cie epoki dolaryzacji \u015bwiatowych gospodarek (przede wszystkim Niemiec i Japonii poprzez reformy walutowe \u2013 wi\u0119cej o Niemczech tutaj<\/u><\/a>), stworzy\u0142y nowe bardzo dynamiczne rynki dla ameryka\u0144skiego eksportu. Impulsem do wyj\u015bcia z powojennego kryzysu gospodarek kraj\u00f3w europejskich, a tak\u017ce ratunkiem dla powojennej gospodarki USA (ci\u0119\u017cko by\u0142o utrzyma\u0107 pe\u0142ne zatrudnienie, tak jak podczas wojny w Stanach Zjednoczonych) by\u0142a Wojna Korea\u0144ska.<\/p>\n\n\n\n

Zwi\u0105zek Radziecki b\u0119d\u0105c w pozycji defensywnej postanowi\u0142 po raz pierwszy kontratakowa\u0107 na terytorium \u201eneutralnym\u201d. By\u0142o to spowodowane przede wszystkim posiadaniem przez Zwi\u0105zek Radziecki broni j\u0105drowej oraz rozpocz\u0119tym prosperity w bloku Uk\u0142adu Warszawskiego. Gospodarka sowiecka nie by\u0142a na tyle silna aby oddzia\u0142ywa\u0107 w spos\u00f3b subtelny (ekonomicznie) i pozosta\u0142 Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu jedyne skuteczne narz\u0119dzie, kt\u00f3re jest postrzegane przez wszystkie kraje tak samo \u2013 si\u0142a militarna, czyli jawny agresor.<\/p>\n\n\n\n

NAJWA\u017bNIEJSZE TEATRY OPERACYJNE PODCZAS ZIMNEJ WOJNY W EUROPIE<\/h1>\n\n\n\n

W 1943 roku ameryka\u0144scy stratedzy z Kolegium Po\u0142\u0105czonych Szef\u00f3w Sztab\u00f3w przygotowa\u0142o list\u0119 powojennych baz, kt\u00f3re mia\u0142y zosta\u0107 wydzier\u017cawione przez Stany Zjednoczone b\u0105d\u017a pozostawa\u0107 pod mi\u0119dzynarodow\u0105 kontrol\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/figure>\n<\/div>\n\n\n\n
\n

Na Atlantyku nowa linia obrony mia\u0142a przebiega\u0107 przez tzw. GIUK<\/em>, czyli Grenlandi\u0119 Islandi\u0119, Wielk\u0105 Brytani\u0119 (UK), Mader\u0119 i zachodnie wybrze\u017ce Afryki. Podczas Zimnej Wojny by\u0142 to najwa\u017cniejszy punkt na \u015bwiecie. Kto kontrolowa\u0142 ten szlak komunikacyjny ten decydowa\u0142 o losach Europy (tak by\u0142o podczas I i II Wojnach \u015awiatowych i dzi\u0119ki temu mocarstwa morskie wygra\u0142y obie wojny). Z tego powodu podczas Zimnej Wojny Amerykanie wk\u0142adali ogromny wysi\u0142ek aby utrzyma\u0107 ten szlak i nie pozwoli\u0107 Zwi\u0105zkowi Radzieckiemu na przeci\u0119cie linii komunikacyjnych na p\u00f3\u0142nocnym Atlantyku wykorzystuj\u0105c all-out sea battle concept<\/em>. Nast\u0119pnie podczas Zimnej Wojny w Norwegii by\u0142y dyslokowane wojska sojusznicze, aby powstrzymywa\u0107 Sowiet\u00f3w i skutecznie realizowa\u0107 ow\u0105 strategi\u0119.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n

Na Pacyfiku linia obrony strefy wp\u0142yw USA przebiega\u0142a od Alaski, Filipiny, Fi\u017cd\u017ci, Samoa oraz Wyspy Galapagos. Mikronezja by\u0142a pod powiernictwem ameryka\u0144skim. Takie za\u0142o\u017cenia mieli ameryka\u0144scy stratedzy przed Zimn\u0105 Wojn\u0105 i rywalizacj\u0105 ze Zwi\u0105zkiem Radzieckim. Podczas Zimnej Wojny Amerykanie rozwin\u0119li jeszcze dwa teatry operacyjne, kt\u00f3re by\u0142y kluczowe w rywalizacji NATO-Uk\u0142ad Warszawski.<\/p>\n\n\n\n

Nast\u0119pnym obszarem kluczowym s\u0105 Cie\u015bniny Du\u0144skie, ze wzgl\u0119du aby blokowa\u0107 flot\u0119 sowieck\u0105 aby nie przecina\u0107 NATOwskich linii komunikacyjnych oraz dokonywania projekcji si\u0142 na Morze P\u00f3\u0142nocne.<\/p>\n\n\n\n

\n
\n
\"\"<\/a><\/figure>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n
\n

Kolejnym wa\u017cnym obszarem by\u0142y Cie\u015bniny Tureckie (na kontrol\u0119 kt\u00f3rych zabiega\u0142 Churchill w 1943 roku, a nast\u0119pnie by\u0142y tarcia ameryka\u0144sko-sowieckie za kadencji Trumana od 1945 roku). Dlatego Turcja by\u0142a w\u0142\u0105czona w system NATO, aby trzyma\u0107 Sowiet\u00f3w w strefie l\u0105dowej i uniemo\u017cliwi\u0107 im korzystania z morskich szlak\u00f3w komunikacyjnych z Bliskim Wschodem oraz Indiami (poprzez wykorzystanie Kana\u0142u Sueskiego). G\u0142\u00f3wnym obszarem konfrontacji by\u0142 Front Centralny, przebiegaj\u0105cym przez granic\u0119 \u017belaznej Kurtyny <\/em>(Morze P\u00f3\u0142nocne, granica RFN-NRD, Czechos\u0142owacja). Odcinek ten by\u0142 niewielki (kr\u00f3tki) jednak charakteryzowa\u0142 si\u0119 ogromnym nasyceniem wojsk, a priorytetowym celem dzia\u0142a\u0144 bojowych by\u0142o zniszczenie zaplecza przeciwnika (dyslokacji jego system\u00f3w rakietowych, broni atomowej), zanim zostan\u0105 wprowadzone do dzia\u0142a\u0144 bojowych przez przeciwnika.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\n\n